In Nederland worden nu al zo'n 5 eeuwen lang kortebaandraverijen
georganiseerd. Afvalraces van telkens twee paarden over 300 m op
de dorpsstraat. Dat is door de eeuwen heen een belangrijk volksvermaak
gebleven tot op de dag van vandaag. Deze wedstrijden werden meestal
gecombineerd met jaarmarkten, volksfeesten of kermis, eerst georganiseerd
door kroegbazen en later door verenigingen, zoals ook nu nog steeds
gebruikelijk is. De Kortebaanvereniging Santpoort organiseert in
augustus 2009 voor het 250-ste jaar een kortebaanwedstrijd! In de
vorige eeuwen werd gestreden om de prijs (voor de winnaar) en de
premie (voor de tweede). Dat waren prijzen in natura of ereprijzen,
zoals zilveren voorwerpen, hoofdstellen, etc. In de 18e en 19e eeuw
bestond de prijs soms uit een verzilverde zweep. Om deelnemers te
lokken en het belang van de wedstrijd te accentueren, werden de
zwepen steeds mooier en duurder uitgevoerd, met goud- en zilverbeslag.
Ook het Koninklijk Huis stelde in de vorige eeuwen tientallen zilveren
en gouden zwepen ter beschikking, meestal als er iets te vieren
viel. Deze waren het mooiste uitgevoerd en het meest begeerd, vooral
omdat ze vaak door de vorsten zelf werden uitgereikt.
Vanaf 1842 werden in Nederland naast de korte- ook langebaan-wedstrijden
gehouden over 800 m en langer, op ronde renbanen met meer dan twee
deelnemers per race. In de tweede helft van de 19e eeuw werd er
ook op de langebaan wel eens om een zilveren of gouden zweep gestreden.
Een aantal oude zwepen is in het bezit van het Friesch Museum
te Leeuwarden, maar helaas "in depot", dus niet voor het
publiek te bewonderen. In 1932 heeft de renbaan Duindigt een Gouden
Zweep kunnen bemachtigen. Deze was oorspronkelijk in 1883 uitgeloofd
door Koning Willem III en Koningin Emma en er werd toen om gestreden
op de renbaan van Bussum. Dat staat er ook op gegraveerd. Door met
het paard Victoria in 1933 negen draverijen te winnen kwam het kostbare
voorwerp definitief in bezit van eigenaar Wisker. Gelukkig kwam
de Zweep in 1955 opnieuw in het bezit van de Nederlandse Draf- en
Rensport. Om nieuwe verdwijningen te voorkomen, wordt de Zweep sinds
die tijd als eeuwigdurende wisselprijs beschikbaar gesteld voor
de draverij om de Gouden Zweep. Roland won met Piet Strooper in
1955 op de drafbaan Mereveld de eerste editie, maar Strooper moest
de kostbare Gouden Koningszweep direct na de ereronde weer inleveren.
Om dit "leed" te verzachten kreeg ir. Cees Silver, de
eigenaar van Roland, een kleine replica. Prins Bernhard reikte in
die jaren telkens de Gouden Zweep uit, soms geassisteerd door zijn
dochters. Na het overlijden van de Prins werd zijn taak overgenomen
door hoogwaardigheidsbekleders zoals Ministers en Commissarissen
van de Koningin. Prinses Margriet heeft de Zweep ook wel eens uitgereikt.
Bekende namen staan op de erelijst, zoals de grote crack Quicksilver
S, die de Zweep viermaal won en wel in de jaren 1962 t/m 1965. In
dat laatste jaar was Quicksilver S al 16 jaar oud! Op 17-jarige
leeftijd moest de publiekslieveling de 40 meter voor hem startende
en 12 jaar jongere Carlos Pluto voor laten gaan op Mereveld. Quicksilver's
kleinzoon Yellowa won de koers driemaal, van 1989 t/m 1991. Twee
keer wisten Carlos Pluto, Kameraad, Ulaan en Hinde Buitenzorg te
winnen. Van de andere winnaars noemen we Theo Messidor, Henri en
Jojo Buitenzorg, Guvo de Bloomerd, Koko Dijkhoeve, Kim Wielinga,
Simmie Rider, Passing Renka, Venividivici Joe en vorig jaar Europees
Kampioen Virgill Boko. Een fantastische rij met Nederlandse topcracks.
(zie erelijst hierboven).
Op deze pagina staan, in chronologische volgorde, foto's van oude
hoogtepunten rond de Gouden Zweep. Er zullen later nog meer foto's
worden geplaatst als we ze hebben gevonden.
1955: Roland
Boven: Roland maakt een ereronde en Piet Stooper toont
trots de Gouden Zweep, die hij meteen daarna weer moest inleveren.
Dit is het begin van een lange traditie.
1957: Theo Messidor
Boven: Theo Messidor en Willem Geersen tijdens de huldiging.
1958: Tabor
Boven: Tabor met Bram Nottelman wint voor
Quicksilver S hier met Martin Vergay op de sulky.
Boven: De schimmelhengst Tabor heeft gewonnen en
trainer/pikeur Bram Nottelman krijgt de krans omgehangen
door Prins Bernhard.
Boven: Na de kransomhanging krijgt Bram de Gouden Zweep
aangereikt door de Prins.
Boven: Tabor en Bram tijdens de ereronde.
1959: Thea Cornelia
Boven: de schimmelmerrie Thea Cornelia (A. Knijnenburg) houdt
stand
tegen het eindschot van Theo Messidor (links). Q Bascom(midden)
wordt
derde. Pikeur Guus Knijnenburg steekt blij zijn zweep omhoog.
Boven: Thea Cornelia en Guus Knijnenburg worden gehuldigd.
1961: Willemarie GS
Boven: Willemarie GS (R. Hamming) wint voor Uferlooper S,
Vite Hollandia, Velduil S en Upper Ten.
Daarna kocht Roelof Hamming een café in het centrum van
Groningen en noemde het "De Gouden Zweep".
Boven: Willemarie GS en Roelof Hamming gaan op pad voor
de ereronde. Willemarie heeft daar zo te zien weinig zin in.
Boven: advertentie voor café "De Gouden Zweep".
1961: Ybe van Papenhoef
Boven: Winnaar Ybe van Papenhoef laat zich gewillig aaien
door Prinses Beatrix. Paardenliefhebber Prins Bernhard
bekijkt zo te zien de benen van het paard.
Boven: Egbert de Visser krijgt de Gouden Zweep
uitgereikt door de Prins.
Boven: Ybe van Papenhof en E. de Visser tijdens de ereronde.
1962: Quicksilver S
Boven: prachtige foto van Quicksilver S, die zijn eerste Gouden
Zweep
wint voor Theo Messidor. Pikeur Jan Wagenaar junior is dolblij.
Boven: Prins Bernhard aait Quicksilver S
na het winnen van de Gouden Zweep 1962.
Annie Wagenaar houdt het paard vast
met op de arm dochter Yvonne.
Boven: Ereronde na de Gouden Zweep 1962.
Cees Berg voert de regie.
1963: Quicksilver S
Boven: Quicksilver S (J. Wagenaar sr.) gaat naar een onbedreigde
zege voor Zilvervos (links) en Yucatan (reling).
Verderweg loopt Wilfield.
1964: Quicksilver S
Boven: Gouden Zweep 1964: Quicksilver S (J. Wagenaar jr.) schrijft
ook deze editie op zijn naam. Zombro Pluto rest de tweede plaats.
Boven: Ereronde van Quick en jonge Jan in Groningen.
1965: Quicksilver S
Boven: In 1965 stormt de al 16-jarige Quicksilver S met
Jan Wagenaar senior op de sulky op de finish af en
behaalt zijn vierde Gouden Zweep overwinning.
Hij wordt op de foto gevolgd door Anastasia Hanover,
die 6e zou worden.
1967: Carlos Pluto
Boven: Carlos Pluto (A. Siderius) worden gehuldigd op Hilversum.
1970: Henri Buitenzorg
Boven: Henri Buitenzorg heeft al de kop in de Gouden Zweep
editie van 1970.
Boven: Henri blijft voorop en wint van Gunnar Dear en Flamingo
Six.
Boven: Prins Bernhard reikt de Gouden Zweep uit aan
Jan Wagenaar jr. en eigenaar Piet Meinardi (achter Wagenaar)
kijkt toe.
1972: Hardy Regina
Boven: Hardy Regina (Jan van Dooyeweerd) achterhaalt
Gudo van Bonni (reling), dan Famke van Hiddum 3e, For Ever 4e.
1973: Jello
Boven: Jello (Giel v.d. Togt) behaalt de overwinning voor Gay
Rodney.
Rechts is Grenadier (5e) te zien.
1974: Jojo Buitenzorg
Boven: Jojo Buitenzorg (J. van Dooyeweerd) klopt zijn grote rivaal
Henri Buitenzorg (J. Wagenaar jr).
Boven: Prins Bernhard beloont Jojo Buitenzorg in 1974.
1976: Kameraad
Boven: Kameraad heeft de Gouden Zweep op zijn thuisbaan
Hilversum gewonnen en de omkranste Rinus van Leeuwen
draagt de Guoden Zweep.
1978: Olaf Pride
Boven: Olaf Pride wint geheel aan de buitenkant van de baan
voor Manza Buitenzorg.
1979: Nicole H
Boven: Nicole H (P. Zandt) zegeviert voor Kameraad.
Boven: Nicole H met Piet Zandt tijdens de ereronde.
1981: Robin Buitenzorg
Boven: Robin Buitenzorg wint dan v.l.n.r. Monty Buitenzorg 3e,
Nevada K 2e, Pyreus Berkenhof 4e, Nuttert Norton, Kees Verkerk.
Boven: Robin Buitenzorg en Jan Wagenaar bezig met de ereronde.
1982: Perry Anjo
Boven: Perry Anjo (midden) wint met G. den Dubbelden voor
Rieka Hanover (links), Rabbani nr.2, Ovatio nr.14 en Nevada K
(rechts).
Boven: Perry Anjo nr.6 (G. den Dubbelden) wint voor
Rieka Hanover nr.5, Rabbani nr.2 en Ovatio nr.14.
1983: Uno Hazelaar
Boven: Prins Bernhard reikt de GZ uit aan Wim Velis
na diens overwinning met Uno Hazelaar.
1984: Ulaan
Boven: Ulaan (L. Dooper) voor Top Arden (stek) en Volo Prise (2e).
Boven: Ulaan en Luut Dooper bezig aan de ereronde.
1985: Star of Goldstar
Boven: Star of Goldstar (G. de Jong) wint voor Sammy Norton (links)
en de reeds uitgeschakelde Uno Hazelaar (rechts).
Boven: Star of Goldstar en Gerrit de Jong zijn gehuldigd.
Op de voorgrond zien we minister Braks, die Prins Bernhard verving.
1986: Ulaan
Boven: Ulaan (L. Dooper) wint opnieuw de Gouden Zweep in Groningen.
Boven: Luut Dooper krijgt voor de tweede keer de Gouden Zweep
uitgereikt door de Prins.
1987: Zorg van Boko
Boven: In de eerste bocht heeft de felle Zeres Boszorg met
Hennie Grift de leiding, voor Derbywinnares Zacatal du Bois.
Achterin zien we Vriend en de schimmelmerrie Zvetlana Hanover,
die bij de start meters hadden moeten geven.
Geheel links het hoofd van de latere winnaar Zorg van Boko.
Boven: Zorg van Boko (C. Roodenrijs) triomfeert voor
Veloce nr.11 en Ulaan (aan de buitenkant).
1988: Amor Geert
Boven: Tweevoudig Gouden Zweepwinnaar Ulaan heeft hier
de kop in Hilversum, met naast zich Abrogan Veha.
Naar links zien we de grote bles van Wanda Pluto en daarachter
loopt Yzeren Hein, die niet uit de voeten kan met de bochten
van de Hilversumse baan. Achter Ulaan loopt heel zuinig Amor Geert
die zo zijn kruid kan drooghouden.
Boven: Amor Geert (2) heeft het meeste over en wint van Wanda Pluto.
Boven: Arend de Wrede mag de Gouden Zweep in ontvangst nemen.
PSH voorzitter Piet Groot is gastheer en staat te glunderen.
Boven: Amor Geert's jonge eigenaresse mevr. Van der Veen
wordt gefeliciteerd door de Prins.
Boven: Amor Geert loopt zijn ereronde en
Arend mag de Gouden Zweep
aan het publiek tonen.
1989: Yellowa
Boven: Yellowa sleurt aan het veld in 1989 op Duindigt.
Achter hem lopn Atie van de Lente, Bekila Ludwig en Zeeboy S.
Yellowa was nog niet zo lang in eigendom van Ton Blok en
in deze koers begon zijn victorie.
Boven: Yellowa blijft tot ieders verrassing voorop en
wint van favoriet Yzeren Hein.
Boven: Nogmaals de aankomst met Yellowa en Yzeren Hein.
Boven: Prins Bernhard reikt de Gouden Zweep uit aan Ton Blok.
1990: Yellowa
Boven: Twee tempo-beulen voorop in Groningen:
Zora Volomon heeft nog de kop,
maar Yellowa doemt al naast haar op.
Boven: Yellowa wint met voorsprong zijn tweede Gouden Zweep.
Boven: Ton Blok reed in die jaren zonder zweep,
maar toont hier toch trots het Gouden exemplaar.
1991: Yellowa
Boven: Yellowa wint zijn derde Gouden Zweep,
nu weer op Duindigt. Tweede wordt Zmanza Princess,
voor Aty van de Lente en Duchess Rider. Rechts loopt Vriend.
1993: Fulmar Jet
Boven: Fulmar Jet (C. Kamminga) zegeviert.
Schuin achter hem wordt Yellowa 3e.
1994: George Scotch
Boven: George Scotch nr.1 (Mw. M. Schlangen) zegeviert voor
Eibert Vryenesse nr.9.
Op de achtergrond loopt David Morgan (4e).
Boven: George Scotch en Margon Schlangen bezig aan de ereronde.
Trainster Sinie de Glee leidt het paard langs de tribune.
1995: Henry Videau
Boven: Henry Videau (2e van links) wint na terugstelling
van Eibert Vryenesse (rechts, wegens hinderen).
Tweede Hippo Princess, voor Eventide en Flower Flora.
Boven: De Zweep wordt in 1995 aan Ad Suykerbuyk uitgereikt
door minister Erica Terpstra en de burgemeester van Wassenaar
en
heeft een kleine copie voor de eigenaar van Henri Videau, Nico
van Geldorp.
1996: Hinde Buitenzorg
Boven: Hinde Buitenzorg ligt al aan de leiding gevolgd door
Gazeau Skoatter, Flying Butcher 5e (reling) en Hill Ray Detville.
Boven: Hinde Buitenzorg (H. Grift) is met afstand de beste.
Guvo de Bloomerd wordt 2e en Eibert Vryenesse 3e (reling).
Boven: HKH Prinses Margriet reikt de Gouden Zweep uit
aan Hennie Grift.
Links de trotse fokker van Hinde Buitenzorg, Wim Nas.
1997: Guvo de Bloomerd
Boven: Guvo de Bloomerd was in topvorm en wint de editie van
1997
met gemak voor Hinde Buitenzorg, die het jaar daarvoor nog
had gewonnen.
Boven: Prinses Margriet was er in 1997 weer bij en
reikte de Zweep uit aan John de Leeuw.
Pierre Brouwers houdt zijn paard vast.
1998: Krekboy F
Boven: Krekboy F behaalt een sterke zege in handen van
Frans van der Blonk. Trainer Andries van der Blonk (met pet)
loopt op het gras mee.
Boven: Minister Hans Dijkstal heeft de zweep in 1998 uitgereikt
aan
Frans van der Blonk. Rechts glundert eigenaar Henk Schavemaker.
1999: Hinde Buitenzorg
Boven: Hinde Buitenzorg (H. Grift) wint gedecideerd voor Mikado.
Boven: Staatssecretaris Geke Faber viel in 1999 de eer te beurt
om
Hennie Grift de zweep uit te reiken na zijn winst met
Hinde Buitenzorg. Links staat eigenaar Henk Roos
met de kleine zweep, die hij mag houden.
2000: Koko Dijkhoeve
Boven: Koko Dijkhoeve (H. Langeweg) is niet meer te achterhalen
voor
Hinde Buitenzorg. Keep the Change wordt 3e voor Kors Zes HB.
Boven: In 2000 was Minister Annemarie Jorritsma
aan de beurt voor de huldiging. Hugo is blij.
2001: Kokomotranss R
Boven: Kokomotranss R (1e) ligt al op kop dan Kim Wielings nr.10
(2e)
met naast haar Joupy Sunshine en dan volgt Manus Buitenzorg (bles)
3e.
Boven: Kokomotranss R wint met Peter Strooper voor
een sterk afkomende Kim Wielinga.
2002: Kim Wielinga
Boven: Kim Wielinga nr.13 met Hugo Langeweg sr wint voor
Odyssey Boko met Ruud Pools en Magic Rider nr.7 met Hugo Langeweg
jr.
Boven: Kim Wielinga met Hugo Langeweg sr. wint voor
Odyssey Boko met Ruud Pools.
Boven: In 2002 was Prinses Margriet weer naar Duindigt gekomen
en Hugo kreeg de Zweep uitgereikt.
2003: Magic Rider
Boven: Magic Rider (H. Langeweg) wint in extremis voor Optimistic
en No time at all. Pin Up nr.6 is reeds uitgeschakeld.
2004: Rythm and Speed
Boven: Na de zege met Rythm and Speed in 2004 kreeg pikeur
Ruud Pools de Gouden Zweep uitgereikt door Prinses Margriet.
2005: Simmie Rider
Boven: Simmie Rider (Hugo Langeweg jr) zegeviert met
ruime voorsprong voor Starfighter LM nr.11.
In het midden is Rhythm and Speed (4e) te zien.
Boven: Simmie Rider, Hugo Langeweg jr en
Tessa de Haas (eigenaresse en trainster) tijdens de ereronde.
2006: Passing Renka
Boven: Passing Renka (1e) op kop voor Simmie Rider (uitg).
Titus Renka (2e) en Starfighter LM (5e).
Boven: Passing Renka (Dominik Locqueneux) behaalt een eclatante
zege.
Op de achtergrond loopt Speedking Beemd (4e).
Boven: Huldiging.
2007: Venividivici Joe
Boven: Venividivici Joe en Dominik Loqueneux overmeesteren
Teaser Elegance, die taai weerstand biedt.
Boven: Venividivici Joe en Dominik Locqueneux)
worden gehuldigd. Rechts staat een van de mensen
uit de eigenarengroep van de winnaar.
Boven: Huldiging.
2008: Virgill Boko
Boven: Virgill Boko wint met in zijn kielzog Udo Siebar (2e).
Tennessie Forest wordt geheel links 3e.
Boven: Virgill Boko en Hugo Langeweg jr poseren
met de antieke gouden zweep.
2009: Voltreffer
"Rijden Wim, Rijden Wim, kom op Wimpie..."
Oud gediende behaalt zijn persoonlijke Voltreffer!
VOLTREFFER EN WIM V.D. PIJL ZORGEN VOOR
EEN SENSATIE IN DE GOUDEN ZWEEP
door Kees (Nakoersen) Voshol
"Mijn allermooiste zege ooit, deze koers heb ik altijd al willen winnen", waren
de eerste woorden van Wim v.d. Pijl die hij aan bovengetekende meldde
nadat hij voor een sensatie had gezorgd door met Voltreffer de Gouden
Zweep te winnen. "Dit is een koers van naam en faam waarmee je voor
altijd de boeken in gaat, de kroon op mijn werk als pikeur", geeft
Wim nog extra aan.
De 61-jarige Leidschendammer traint al 40 jaar paarden op zijn thuisbasis
Renbaan Duindigt. Hij zou oorspronkelijk Tepee River rijden in de
Gouden Zweep maar die startte op het laatste moment in een andere
koers op deze meeting, waardoor hij door vriend Jan Harmsen werd
gekoppeld aan Voltreffer. Het was de vijfde maal dat v.d. Pijl startte
in de Gouden Zweep, eerder deed hij tweemaal mee met zowel Youpi
Sunshine als Patrick Crown. Voltreffer had hij nog nooit gereden
in een koers en zelfs niet eens gewerkt. "Het paard ken ik natuurlijk
heel goed want hij staat hiernaast. Ik weet dat het een moeilijk
heerschap is. Ik reed hem voor de Gouden Zweep even een paar baantjes
uit en zou wel zien hoe het zou uitpakken".
Toch had v.d. Pijl een scenario bedacht. "Ik wilde proberen vanaf
het gras door te draaien en als hij recht zou zijn vanaf het gras
aan de buitenkant vol weg te rijden. Hij was door het vele draaien
wel wat danserig geworden, maar vertrok als een raket". Wat niemand
voor mogelijk had gehouden gebeurde, Voltreffer troefde in de eerste
200 meter zelfs Revanche S af voor de koppositie. "De bedoeling
was het tempo constant en hoog te houden want dan wordt het voor
de achterste paarden lastig om in te lopen. De laatste maal overzijde
verhoogde ik nogmaals het tempo echter ter hoogte van de Nootdorppiste
had hij wat misstappen toen hij over wat plassen heen sprong. Daarna
kreeg ik steeds meer het gevoel dat we wel eens heel ver konden
komen". Zijn gevoel bleek juist te zijn. Richting finish schreeuwde
de doorweekte toeschouwers het uit want iedereen gunde het dit duo.
"Rijden Wim, rijden Wim, rij op Wimpie", klonk het vanaf de tribunes.
Voltreffer bleef de strijdende meute eigenlijk nog eenvoudig de
baas in de slotfase waar een andere Wim, Wim Wielinga binnendoor
met Ruud Pools naar een heel beste tweede plaats ging. Willem W
Boko, die 50 m had moeten geven, leek derde te worden maar op de
streep vloog Warrior Boko hem met een laatste jump voorbij. Revanche
S pakte plaats vijf voor Vito Corleone.
Jan Harmsen, vriendin Marjan en zus Mary konden hun geluk niet op
en de tranen vloeiden rijkelijk. De 7de juni is voor hen een emotionele
dag. Het is nl. tevens de verjaardag van zus Annette, die alweer
bijna twee jaar geleden veel te vroeg van ons heen ging. Zij was
de grootste fan van Voltreffer en hij won deze Gouden Zweep op haar
verjaardag....